Stress hoort bij het leven. Een spannende afspraak, zorgen over familie, drukte op het werk of onverwachte gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat je lichaam tijdelijk in een hogere staat van paraatheid komt.
Meestal is dat geen probleem. Zodra de spanning voorbij is, komt het lichaam weer tot rust. Maar wanneer stress langere tijd aanhoudt, kan dat anders worden. Je lichaam krijgt dan minder gelegenheid om volledig te herstellen.
Stress zit niet alleen ‘tussen de oren’
Bij stress reageert niet alleen je denken. Ook je lichaam doet mee.
Je hartslag kan stijgen, spieren spannen zich aan en je ademhaling kan veranderen. Het zenuwstelsel wordt alerter en het lichaam bereidt zich als het ware voor om snel te kunnen reageren.
Dat is een normaal beschermingsmechanisme.
Wanneer die verhoogde waakzaamheid echter langdurig aanwezig blijft, kunnen lichamelijke signalen sterker worden of langer aanhouden.
Waarom kan pijn sterker worden?
Pijn ontstaat niet uitsluitend op de plek waar je pijn voelt. De hersenen en het zenuwstelsel spelen een belangrijke rol bij het verwerken en beoordelen van signalen uit het lichaam.
Wanneer het zenuwstelsel langdurig alert is, kan het gevoeliger worden voor bepaalde signalen. Een prikkel die normaal nauwelijks wordt opgemerkt, kan dan eerder als onaangenaam of pijnlijk worden ervaren.
Dat betekent niet dat de pijn ingebeeld is. De pijn is echt, maar de gevoeligheid van het zenuwstelsel kan veranderen.
Welke klachten kunnen door langdurige stress worden beïnvloed?
Langdurige spanning kan bij verschillende mensen heel verschillend tot uiting komen. Denk bijvoorbeeld aan hoofdpijn, gespannen nek- en schouderspieren, rugpijn, vermoeidheid, slaapproblemen, maag- en darmklachten of een algemeen gevoel van onrust.
Dat betekent natuurlijk niet dat iedere lichamelijke klacht door stress wordt veroorzaakt. Bij nieuwe, ernstige of onverklaarde klachten is het belangrijk om medische oorzaken te laten beoordelen.
Er kan een vicieuze cirkel ontstaan
Lichamelijke klachten kunnen op zichzelf weer nieuwe spanning veroorzaken.
Je voelt pijn → je maakt je zorgen → je gaat meer op je lichaam letten → je wordt gespannener → de klacht valt nog sterker op.
Zo kunnen pijn en spanning elkaar versterken.
Het goede nieuws is dat deze wisselwerking ook de andere kant op kan werken. Wanneer het zenuwstelsel meer rust en veiligheid ervaart, kunnen sommige lichamelijke signalen minder sterk worden.
Het lichaam weer leren ontspannen
Ontspanning betekent niet simpelweg tegen jezelf zeggen dat je je niet druk moet maken. Een zenuwstelsel dat langere tijd alert is geweest, heeft soms tijd nodig om weer tot rust te komen.
Rustige ademhaling, bewegen, voldoende herstelmomenten, aandacht voor emoties en ontspanningsoefeningen kunnen daarbij helpen.
Soms kan ook begeleiding zinvol zijn, vooral wanneer spanning, pijn of onrust al langere tijd aanwezig zijn.
Je lichaam en je gedachten functioneren niet los van elkaar. Juist die wisselwerking kan verklaren waarom langdurige stress soms veel lichamelijker voelt dan we verwachten.